जाळत्या बसचे मनोगत

 

मी एक साधी एसटी बस. माझं आयुष्य रस्त्यांवर धावण्यातच गेलं. गावोगावचे प्रवासी, त्यांचे किस्से, सगळं माझ्या शरीराला जाणवत राहायचं. मी प्रवाशांसाठी होती, आणि प्रवासी माझ्यासाठी. पण आज, माझ्या आयुष्याचा शेवट असा होईल, हे मला कधीच वाटलं नव्हतं.

मी एक लाल रंगाची, भारदस्त सरकारी बस. माझा जन्म पुण्याच्या एका कार्यशाळेत झाला, त्या दिवशी माझ्या इंजिनचा पहिला आवाज आगारामध्ये घुमला होता. मला वाटलं होतं, आता मी लोकांची सेवा करणार, गड-किल्ले, गाव-शहरे, आणि निसर्गरम्य रस्त्यांवरून धावणार. माझे चाक रुळावरून फिरत राहतील, माझ्या सीट्सवर माणसांच्या हजारो कहाण्या उमटतील. आणि खरंच, मी कित्येक प्रवाशांची ने-आण केली—काही आनंदाने, काही दुःखाने, काही नव्या स्वप्नांच्या आशेने.

पण जसजसा काळ गेला, तसतसे माझे अवयव थकू लागले. तरीही, मी दिवस-रात्र धावत राहिले. उन्हाळ्याच्या रखरखीत उन्हात, पावसाच्या मुसळधार सरींत, आणि हिवाळ्याच्या थंडगार पहाटेतही मी माझं काम निष्ठेने करत राहिले.

त्या पहाटे मी माझ्या ठरलेल्या मार्गावरून जात होते. मी प्रवाशांनी फुल भरलेली होती —कोणीतरी कामावरून परतत होतं, कोणीतरी नातलगांच्या भेटीला निघालं होतं, तर कुणीतरी पहाटेच्या गाडीसाठी स्टेशन गाठत होतं. मीही त्यांना सुरक्षित पोहोचवण्याच्या तयारीत होते.

पहाट झाली होती, रस्त्यावर मोजकीच वाहने होती. मी नेहमीप्रमाणे माझ्या ठरलेल्या मार्गावरून धावत होते. माझ्या पोटात असलेल्या डिझेलने मला उर्जा दिली आणि मी माझ्या प्रवाशांना त्यांच्या गंतव्यस्थानी पोहोचवण्यासाठी सज्ज झाली. पण त्या दिवशी काहीतरी वेगळंच घडणार होतं, काहीतरी असं जे मी कधीच विसरू शकणार नाही.

माझा मार्ग नेहमीसारखाच सुरू झाला. मी आनंदाने बसस्थानकातून प्रवासी घेऊन निघाले. काही विद्यार्थ्यांनी माझ्यात गप्पांचा फड रंगवला होता. माझे चालक आणि वाहक नेहमीप्रमाणे आपली जबाबदारी पार पाडत होते. प्रत्येक स्टॉपवर लोक उतरले, नवे प्रवासी चढले. मी त्यांच्या गंतव्यस्थानी पोहोचवण्यासाठी नेहमीप्रमाणे उत्साहाने धावत होते.

पण अचानक, एका वळणावर मला काहीतरी वेगळंच जाणवलं. माझ्या इंजिनातून वेगळाच आवाज यायला लागला. चालकाने ताबडतोब वाहनाच्या हालचालींवर लक्ष दिलं. काही क्षणातच धूर निघू लागला. चालकाने गाडी थांबवली, पण तोवर केबिनमधून धूर निघत होता. प्रवाशांमध्ये एकच घबराट उडाली.

"सगळे खाली उतरा!" वाहक मोठ्या आवाजात ओरडले. प्रवासी तातडीने बाहेर पडू लागले. काहींना धक्काबुक्की झाली, काहींना घाईगडबडीत सामान सोडावं लागलं. चालक आणि वाहक यांनी संपूर्ण प्रयत्न केला की ही आग विझवता येईल, पण ती वेगाने पसरत होती.

माझे प्रवासी भयभीत झाले, घाईघाईने दरवाज्याजवळ धावू लागले. माझ्या ड्रायव्हरने प्रसंगावधान राखत त्यांना त्वरित बाहेर काढले. मला आनंद वाटला की मी अखेरच्या क्षणी तरी माझ्या माणसांना वाचवू शकले. पण माझ्या स्वतःच्या वेदना कोण समजून घेणार? मी आतून होरपळून चालले होते. माझे टायर फुटत होते, माझे काचेचे तुकडे रस्त्यावर विखुरले होते, आणि माझ्या शरीराचा एकेक भाग आगीच्या विळख्यात गडप होत होता.

मी बघत होते, कधीकाळी मला आपल्या प्रवासाचा अविभाज्य भाग मानणारी हीच माणसं आता माझ्याकडे घाबरून बघत होती. कोणी मोबाईलमध्ये व्हिडिओ बनवत होतं, कोणी मदतीसाठी ओरडत होतं, तर कोणी फक्त स्तब्ध उभं होतं. माझं आयुष्य संपत होतं, पण मला माणसांची बदलती भावना जाणवत होती.

कधीकाळी मला प्रेमानं 'लालपरी' म्हणणारे आज मला भंगार होऊन जळताना पाहत होते. मी त्यांच्या आठवणींमध्ये राहीन का? की उद्या नवीन बस येईल आणि माझा अस्तित्वच विसरला जाईल ?...असे विचार मनात येऊ लागले.

माझ्या आतमध्ये उष्णतेची लाट होती. मी जळत होते, वितळत होते. माझा आता केवळ जळालेला सांगाडा उरला होता. एकेकाळी प्रवाशांना सुखरूप नेणारी मी, आता चालू सुद्धा शकत नव्हते. मला वाचवण्यासाठी सगळ्यांनी प्रयत्न केले, पण शेवटी मी आगीच्या भक्ष्यस्थानी गेले.

मी माझ्या शेवटच्या क्षणांमध्ये एकच गोष्ट बोलू इच्छिते— कृपया माझ्यासारख्या जुन्या बसांची वेळेत देखभाल करा. इंजिनची काळजी घ्या, चाकांवर लक्ष ठेवा. माझ्यासारख्या दुसऱ्या बसेस तुमची सेवा करत राहतील, फक्त त्यांना सुरक्षित ठेवा. 

मी आता या रस्त्यावर पुन्हा दिसणार नव्हते. माझ्या जागी कदाचित नवी बस येईल, नवे प्रवासी येतील. पण माझ्या आठवणी मात्र कायम राहतील... त्या प्रवाशांच्या मनात, त्या चालक-वाहकाच्या आठवणीत, आणि त्या रस्त्यावरच्या राखेतही.

मी जळून खाक झाले, पण मला आनंद आहे की शेवटच्या क्षणापर्यंत मी माझं काम चोख पार पाडलं. प्रवासी सुखरूप होते, हेच माझं समाधान होतं. माझा प्रवास संपला, पण माझी कथा कुठेतरी कोणीतरी नक्कीच आठवेल…

आमचे इतर ब्लॉग वाचा:- 

▪️प्रासंगिक करारावर आलेली एसटी- https://buskaaashik.blogspot.com/2025/02/blog-post_13.html

▪️ऑफिसची शिवनेरी ट्रिप- https://buskaaashik.blogspot.com/2025/02/blog-post_11.html

▪️ लोकं म्हणतात....- https://buskaaashik.blogspot.com/2024/04/blog-post.html

▪️लालपरीचे मनोगत- https://buskaaashik.blogspot.com/2023/10/blog-post.html